Kirchenakte Belegte Ereignisse aus Urteilen, Berichten und kirchlichen Dokumenten
1950 – 2010 · 60 Jahre · im Zeitstrahl zeigen

Sexueller Missbrauch in der katholischen Kirche Belgiens (Parlamentsbericht 2011)

Im April 2010 trat der Bischof von Brügge, Roger Vangheluwe, zurück, nachdem eine Anzeige wegen sexuellen Missbrauchs seines Neffen eingegangen war. In der Woche danach meldeten sich 215 Menschen bei der kirchlichen Beschwerdekommission; bis Juni waren es 507 Opfer und 504 Täter, alle Männer, die meisten Taten aus den 1950er bis 1980er Jahren. 13 Opfer hatten sich das Leben genommen. Eine Sonderkommission des belgischen Parlaments stellte 2011 fest, dass verdächtigte Priester jahrzehntelang fast systematisch versetzt wurden, um den Ruf der Kirche zu schützen; das war oft die einzige Strafe und führte zu weiteren Opfern.

Zeitraum
1950 – 2010 (60 Jahre)
Bericht veröffentlicht
31. März 2011
Land
Belgien
Institutionen
Katholische Kirche in Belgien
Belgische Bischofskonferenz
Bistum Brügge
Kategorie
Sexueller Missbrauch, Vertuschung
Belegstufe
A Primärquelle · was heißt das?
Personen
Roger Vangheluwe (Bischof von Brügge, 2010 zurückgetreten)
Godfried Danneels (Kardinal, Erzbischof von Mechelen-Brüssel, Vorsitzender der Bischofskonferenz)

Was den Menschen geschah

Wer war betroffen? Betroffene und Zahlen

  1. Die kirchliche Beschwerdekommission (Kommission Adriaenssens) erhielt 2010 bis zu ihrer Einstellung 424 Meldungen über 507 Opfer, davon 327 (64 %) Männer. Am häufigsten begann der Missbrauch mit 12 Jahren; die Taten stammen vor allem aus den 1950er bis Ende der 1980er Jahre.
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, PDF-S. 77
    „Er werden in totaal 424 meldingen ontvangen, waarvan 232 via email, 163 telefonisch en 29 per brief.“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, PDF-S. 77. Original
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, PDF-S. 77
    „Het totaal aantal aangemelde slachtoffers bedraagt 507, waarvan 327 (64 %) mannen.“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, PDF-S. 77. Original
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, Tabel 30, PDF-S. 78
    „De grootste groep vinden we op 12 jaar.“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, Tabel 30, PDF-S. 78. Original
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, Tabel 31, PDF-S. 78
    „vond het misbruik vooral plaats in de jaren 50 tot eind 80“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, Tabel 31, PDF-S. 78. Original

Wie wurden sie angeklagt und verurteilt?

  1. Die Meldungen nannten 504 Täter, alle Männer; 95 lebten noch, 91 waren sicher tot. 102 gehörten Ordensgemeinschaften an, verteilt auf 29 Kongregationen; laut Bericht blieb keine Kongregation verschont. Weil 80 % der Opfer zwischen 40 und 70 Jahre alt waren, sind die meisten Fälle strafrechtlich verjährt.
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, PDF-S. 77
    „Er is sprake van 504 daders. Het betreft hier allemaal mannen. Van 95 van hen is geweten dat ze nog in leven zijn, 91 zijn met zekerheid overleden.“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, PDF-S. 77. Original
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, PDF-S. 77
    „Volgens de auteurs van het rapport ontsnapte geen enkele congregatie aan seksueel misbruik van minderjarigen door één of meerdere van hun leden, de daders zijn verspreid over 29 congregaties“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, PDF-S. 77. Original
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, PDF-S. 77
    „De auteurs van het rapport leiden hieruit af dat de meeste dossiers strafrechtelijk verjaard zijn.“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, PDF-S. 77. Original

Was geschah mit den Betroffenen?

  1. Von 13 Opfern ist bekannt, dass sie sich das Leben nahmen, was mit dem Missbrauch durch einen Geistlichen in Verbindung gebracht wurde. Sechs weitere versuchten es; bei einem Opfer nahm sich der Partner das Leben. Viele berichteten von Folgen für ihre körperliche und seelische Gesundheit und ihre Beziehungen.
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, PDF-S. 77
    „Van 13 slachtoffers is geweten dat ze overleden zijn door zelfmoord, die in verband gebracht werd met het misbruik door een geestelijke. Zes personen vermelden dat ze een poging ondernomen hebben en één slachtoffer laat weten dat zijn partner zelfmoord gepleegd heeft“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, PDF-S. 77. Original
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, PDF-S. 77
    „Vele slachtoffers maken melding van de effecten van het misbruik op hun fysieke en mentale gezondheid en op hun relationele leven.“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, PDF-S. 77. Original

Hintergrund

Ablauf

  1. In der Nacht auf den 20. April 2010 erfuhren die Bischöfe von einer Anzeige gegen den Brügger Bischof Roger Vangheluwe wegen sexuellen Missbrauchs seines Neffen. Am 23. April wurde sein Rücktritt bekanntgegeben. In der Woche danach gingen bei der Kommission 215 Meldungen ein, über 42 % aller Meldungen.
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 3, Hoofdstuk 1, PDF-S. 151
    „Tijdens de nacht van 19 op 20 april 2010 vernamen de bisschoppen dat tegen een van hen, Roger Vangheluwe, een klacht was ingediend wegens seksueel misbruik dat hij op zijn neef had gepleegd“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 3, Hoofdstuk 1, PDF-S. 151. Original
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 3, Hoofdstuk 1, PDF-S. 151
    „Op 23 april 2010 werd tijdens een persconferentie het ontslag aangekondigd van bisschop Vangheluwe van Brugge“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 3, Hoofdstuk 1, PDF-S. 151. Original
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, PDF-S. 79
    „De Commissie ontving het grootste deel (ruim 42 %) van de aanmeldingen tussen 24 en 30 april 2010, de week na de getuigenis van het slachtoffer van de voormalige bisschop Vangheluwe.“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 2, Hoofdstuk 3, Afdeling 2, PDF-S. 79. Original

Wer bekam das Vermögen, wer profitierte?

  1. Versetzungen gingen manchmal mit einer Geldzahlung an die Familie des Opfers einher. Manche sehen darin eine Vermittlung, andere einen Kauf des Schweigens.
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 3, Hoofdstuk 1, Afdeling 1, Nr. 6 Overplaatsing van priesters, PDF-S. 111
    „Die maatregel ging trouwens af en toe gepaard met een financiële schadevergoeding voor het betrokken gezin. Sommigen interpreteren dat gebaar als een vorm van bemiddeling, zonder rekening te houden met het belang van de samenleving, terwijl volgens anderen het stilzwijgen van de betrokkenen op die manier wordt afgekocht.“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 3, Hoofdstuk 1, Afdeling 1, Nr. 6 Overplaatsing van priesters, PDF-S. 111. Original

Reaktion der Kirche

  1. Das Parlament stellte fest, dass verdächtigte oder beschuldigte Priester jahrzehntelang nahezu systematisch versetzt wurden, oft als einzige Strafe. Diese „Vertuschungsaktion“ sollte den Ruf der Kirche schützen und führte in manchen Fällen dazu, dass der Missbrauch weiterging und es weitere Opfer gab.
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 3, Hoofdstuk 1, Afdeling 1, Nr. 6 Overplaatsing van priesters, PDF-S. 112
    „De bijzondere commissie stelt vast dat priesters die werden verdacht van seksueel misbruik of tegen wie daarvoor een klacht werd ingediend, decennialang nagenoeg systematisch werden overgeplaatst; sterker zelfs, het was de enige straf die de eventuele dan wel effectieve dader werd opgelegd.“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 3, Hoofdstuk 1, Afdeling 1, Nr. 6 Overplaatsing van priesters, PDF-S. 112. Original
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 3, Hoofdstuk 1, Afdeling 1, Nr. 6 Overplaatsing van priesters, PDF-S. 112
    „Hoewel die doofpotoperatie beoogde te voorkomen dat de reputatie van de instelling averij opliep, heeft die handelwijze er in bepaalde gevallen toe geleid dat het misbruik voortging en dat er soms nog meer slachtoffers vielen.“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 3, Hoofdstuk 1, Afdeling 1, Nr. 6 Overplaatsing van priesters, PDF-S. 112. Original
  2. Kardinal Godfried Danneels räumte vor der Kommission Fehler im Fall Vangheluwe und beim Treffen mit der Familie des Opfers 2010 ein. Der Kommissionsleiter Peter Adriaenssens nannte die Haltung der Kirche „inzestuöse Passivität“: Schweigen, Versetzen und Leugnen hätten die Taten andauern und sich ausbreiten lassen.
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 3, Hoofdstuk 1, PDF-S. 115
    „naar aanleiding van vragen over de zaak-Vangheluwe toegegeven dat hij fouten heeft gemaakt bij de behandeling van het dossier en bij de ontmoeting in 2010 met de familie van het slachtoffer van de bisschop van Brugge.“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 3, Hoofdstuk 1, PDF-S. 115. Original
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 3, Hoofdstuk 1, PDF-S. 155
    „maakte de instelling zich volgens professor Adriaenssens schuldig aan “incestueuze passiviteit”“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 3, Hoofdstuk 1, PDF-S. 155. Original
    Beleg: Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie, Titel 3, Hoofdstuk 1, PDF-S. 155
    „konden die misdrijven gewoon blijven duren en zich zelfs verspreiden“
    De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), Titel 3, Hoofdstuk 1, PDF-S. 155. Original

Originaldokumente zum Nachlesen

  1. Staatlicher Bericht
    Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers, Bijzondere commissie: De behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk. Verslag (DOC 53 0520/002), 31. März 2011. Original (abgerufen 12. 10. 2026)
Änderungsprotokoll (1)
  • : Aufgenommen

Zuletzt geändert am 12. Oktober 2026. Fehlt etwas oder stimmt etwas nicht? Ergänzung oder Korrektur vorschlagen.